Historie Stichting Oude kerkhof


Historie
Restauratie
Bereikbaarheid
Rondleiding
Publicaties
Nieuwsbrief
links
Vrunj van 't Aje kirkhaof
Contact
Gastenboek

In aanloop naar 25 jaar Stichting Oude Kerkhof

 

Resultaten initiatieven en projecten

Op 4 juli 1996 werd notarieel de stichting Oude Kerkhof opgericht met als doel het behoud van het ‘Oude Kerkhof’,
het tegengaan van het verval en oneigenlijk gebruik van de dodenakker en het onder de aandacht brengen van deze
uit 1785 stammende Roermondse stadsbegraafplaats. Vanaf haar oprichting heeft de stichting Oude Kerkhof in haar
contacten met de gemeente gewezen op het bijzondere karakter van de algemene begraafplaats ‘Nabij Kapel in ’t Zand’
en de dringende noodzaak deze unieke begraafplaats voor het nageslacht te behouden. Een belangrijke steun in de rug
kreeg de stichting van de Rijksdienst voor de Monumentenzorg. Na gedegen onderzoek van de begraafplaats door de
rijksdienst werd deze op 25 oktober 2001aangewezen als beschermd rijksmonument.


Restauratie grafmonument familie Cuypers

Tussen 2004 en 2006 vond de restauratie plaats van het familiegraf Pierre Cuypers.
Daartoe werd op initiatief van aannemer ing. Frans Straus (1925 - 2016) de ‘Stichting Restauratie Grafmonument
dr. Pierre J.H. Cuypers’ in het leven geroepen. Aan de hand van tekeningen uit 1926 is getracht het uit 1858 stammend
grafmonument met grafkelder in de originele staat terug te brengen. In tegenstelling tot de oorspronkelijke situatie is
echter besloten de grafkelder niet als zodanig te reconstrueren, maar een nissenmuur te realiseren voor toekomstige
bijzettingen. De stoffelijke resten van de familie Cuypers die in de kelder werden aangetroffen bevinden zich in het
afgesloten tongewelf boven de nissen. Ter afsluiting van de restauratie werden de in december 2004 verwijderde
verweerde beelden, in oktober 2006 vervangen door vier replica’s, waarmee de restauratie werd afgesloten.

Restauratie familiegraf Pierre Cuypers (2004-2006) (Foto Jan Straus)

 

Jubileumboek ‘Den Aje Kirkhaof’

Ter gelegenheid van het tienjarig bestaan van de stichting Oude Kerkhof werd in 2006 een jubileumboek
uitgebracht onder de titel ‘Den Aje Kirkhaof’, met daarin onder meer opgenomen artikelen over enkele
historische aspecten en de uniciteit van de begraafplaats. Voorts een uitgebreide bijdrage over de er
aanwezige flora en de werkzaamheden van de stichting.

---


Monument ter nagedachtenis levenloos geboren kinderen

Op 18 juni 2008 werd op initiatief van de Roermondse Vrouwenraad in samenwerking met de stichting
Oude Kerkhof een monument onthuld ter nagedachtenis aan kinderen die vroeger levenloos ter wereld
kwamen en daarom anoniem werden begraven. Omdat ze niet gedoopt waren werden ze in ongewijde
aarde begraven. Een in een ijzeren plaat gestanst gedicht van Ingrid Schouten-Minten en een witte steen
met als opschrift ‘Nooit gekende schoonheid’ markeren de symbolische plaats.

Monument ter nagedachtenis aan levenloos geboren
ongedoopte kinderen (Foto John Vaessen)

 

Uitgave nieuwe grafrechten

In 2010 werden er door de gemeente Roermond nieuwe grafrechten uitgegeven. Dat betekende dat er op
het Oude Kerkhof weer officieel begraven of bijgezet mag worden. Voor nabestaanden was dit de gelegenheid
overleden familieleden die, vanwege een mogelijke sluiting van de begraafplaats, destijds hun laatste rustplaats
op de algemene begraafplaats ‘Tussen de Bergen’ moesten krijgen, terug te laten halen naar het Oude Kerkhof
om er uiteindelijk met hun dierbaren herenigd te kunnen worden.

‘Hereniging’ na 69 jaar op Oude Kerkhof (Foto John Vaessen)

 

Boek ‘Dood, maar niet vergeten’. Graven en grafkelders op ‘den Aje Kirkhaof’ in Roermond

De eerste druk van het door auteur John Vaessen samengestelde boek ‘Dood, maar niet vergeten’ werd door de
Stichting Oude Kerkhof uitgebracht in 2011. Ruim 200 genodigden waren in cultureel centrum ‘De Oranjerie’ getuige
van het overhandigen van het eerste exemplaar aan voormalig wethouder Jos van Rey.
In 2015 werd het eerste exemplaar van de fors uitgebreide tweede druk van het boek door toenmalig voorzitter van
de stichting Theo Willemsen in de Statenzaal van het stadhuis aangeboden aan waarnemend burgemeester Peter Cammaert.
In 2019 zal een derde wederom uitgebreide druk van het boek worden uitgebracht.

------
--------------------------------- V.l.n.r. burgemeester Cammaert, voorzitter Willemsen
----------------------------------en auteur John Vaessen (Foto Wim Bongaerts)

Herstellen klein religieus erfgoed

Tussen 2011en 2013 werden in het kader van het Europese project ‘Sociale Innovatie, Instandhouding klein Religieus
Erfgoed’ ongeveer 600 graven opgeknapt door medewerkers van sociale werkplaatsen en leerlingen van vakopleidingen,
waar nodig geassisteerd door ter zake kundige experts. In de er voorliggende periode werden 399 grafstenen bewust van
hun sokkel verwijderd omdat ze vanwege hun onstabiliteit mogelijk gevaar voor de bezoeker konden opleveren.


Herstelwerkzaamheden aan grafzerken op het Oude Kerkhof
tussen 2011 en 2013 (Foto John Vaessen)

 

Restauratie ‘lijkenhuisje’ en ‘kruithuisje’

Het ‘lijkenhuisje’ en het ‘kruithuisje’, beiden stammend uit 1882 naar een ontwerp van de architect Pierre Cuypers,
zijn in 2012 grondig gerestaureerd. Met name het voormalige ‘lijkenhuis’ is ingrijpend verbouwd. Deed het vóór 1997
nog dienst als opslagplaats en locatie waar tevens schouwingen door een patholoog anatoom verricht werden,
anno 2019 fungeert het als museale ruimte en gelegenheid tot het geven van presentaties. Bij het gerestaureerde
‘kruithuisje’ werd in 2019 een urnenmuur gerealiseerd, een lang gekoesterde wens uit het PIOBB (Plan voor Instandhouding
en Ontwikkeling Beschermde Begraafplaatsen) uit 2009.

Het interieur van het gerestaureerde lijkenhuisje na de restauratie
in 2012 met originele schouwtafel
(Foto John Vaessen)

 

Restauratie interieur grafkapellen Bongaerts en Stoltzenberg

In 2014 werd het interieur van de grafkapellen van de familie Bongaerts en Stoltzenberg professioneel gerestaureerd
door medewerkers van de Stichting Restauratie Atelier Limburg (SRAL). Zij waren onder meer van 2002 tot 2013 ook
verantwoordelijk voor onderzoek en restauratie van de Voorhal, Eregalerij en Nachtwachtzaal in het Rijksmuseum te Amsterdam.

----------

Senior restaurator historische binnenruimten Claudia Junge----- -Restauratiewerkzaamheden in de Stoltzenbergkapel ---
en assistente (SRAL) aan het werk in de Bongaertskapel
-------(Foto’s Kees van der Zwaan)



Realisatie nieuwe grafkapel familie Killaars

In 2015 werd er in opdracht van de familie Killaars een nieuwe grafkapel met onderliggende crypte gebouwd.
De werkzaamheden startten op 2 januari en waren kort voor Kerstmis afgerond. Tijdens het uitgraven van de
grafkelder werden ter hoogte van de muur diverse menselijke overblijfselen aangetroffen op een plek die dienst
gedaan heeft als ‘knekelput’ voor geruimde graven in de periode 1785 tot ongeveer1850. De resten zijn zorgvuldig
geborgen en in een, links van de kapel gelegen uiterlijk herkenbaar, verzamelgraf begraven.

------------
Het interieur van de grafkapel------------- De inmiddels gereed gekomen ‘grafkapel Killaars’ in 2015
Killaars-Steeghs (Foto: Wim Bongaerts)----(Foto John Vaessen)----


Restauratie ‘graf met de handjes’

Het befaamde ‘graf met de handjes’ dateert waarschijnlijk uit 1888. De beide, door ineen gestrengelde handen aan
elkaar gekoppelde, grafmonumenten zijn mogelijk vervaardigd in de werkplaatsen van Cuypers en Stoltzenberg.
In 1972 zijn de oorspronkelijke ‘handjes’ vernieuwd. Langzaam maar zeker begon het grafmonument aan de
protestantse zijde te verzakken en leunde uiteindelijk tegen de tussenliggende muur, zodat de ‘handjes’ schade
opliepen. Besloten werd de bewuste grafsteen te demonteren en rechtop te plaatsen, de aangetaste wapensteen
te vernieuwen en een nieuwe set ‘handjes’ te laten vervaardigen.
De originele wapensteen met daarop gebeiteld de spreuk ‘Vivit post funera virtus’ (vrij vertaald: de deugd blijft
ook ná de dood voortbestaan) bevindt zich samen met de ‘oude handjes’ in het voormalige lijkenhuisje.
De werkzaamheden werden uitgevoerd door beeldhouwer Armand Mathijs uit Geleen en de firma Sivero uit Roggel.

-----------------------
Het grafmonument aan de katholieke zijde---- De oorspronkelijke fundering waarop het -----De beide grafmonumenten zonder ‘handjes’ ---Gedeputeerde Patrick van der Broeck en loco-
zonder wapensteen, hekwerk en ‘handjes’
---- gedemonteerde grafmonument op het--------en hekwerk, gezien vanaf de Protestantse -----burgemeester Angely Waajen-Crins bij de oplevering
-=---------------------------------------Protestantse deel rust.----------------------begraafplaats------------------------------ van hetherstelde grafmonument
--------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
(Foto’s John Vaessen)

 

 

Realisering nieuw grafsteentje Ruben Baer

Onder grote belangstelling werd op 9 mei 2017 op het nieuwe joodse gedeelte in het bijzijn van het bijna voltallige
college van B&W door opperrabbijn Binyomin Jacobs de matseva onthuld op het graf van de slechts vier dagen oud
geworden Ruben Baer (1943-1943). Het grafje werd door leerlingen van de tegen
over de begraafplaats gelegen Synergieschool geadopteerd. Door de landelijke media werd er veel aandacht een deze
plechtigheid besteed. Het nieuwe grafsteentje werd vervaardigd door de firma Sliepen Natuursteen BV te Posterholt.

--- -- --

Leerlingen van de Synergieschool luisterend ---De onthulling van het grafsteentje ---- Opperrabbijn Binyomin Jacobs en ----------(Foto’s Wim Bongaerts)
naar opperrabbijn Binyomin Jacobs
--------------------------------------------------burgemeester van Roermond
-----------------------------------------------------------------------------------
mevrouw Rianne Donders - De Leest

 

 

Oplevering gerestaureerde graftrommels

Op 18 maart 2018 vond in het voormalige lijkenhuisje de officiële presentatie plaats van de vier door de familie Dahmen
geschonken en in opdracht van de stichting Oude Kerkhof gerestaureerde grafdozen of graftrommels. Afstammelingen van
de families Dahmen en Strens, op wiens graven deze funerair objecten zo’n honderd jaar gelegen hebben, waren bij de
ceremonie aanwezig. De restauratie werd uitgevoerd door de firma Sivero te Roggel.

----
Nabestaanden van de families Dahmen en Strens worden--- De vier gerestaureerde graftrommels worden permanent
toegesproken door de voorzitter van de -------------------geëxposeerd in het lijkenhuisje
stichting Oude Kerkhof Mathieu Beeren --------------------op de begraafplaats (Foto’s Wim Bongaerts)

 

Oplevering restauratie kloostergraven

Na bijna twee jaar voorbereiding vond op 25 mei 2018 de oplevering plaats van de restauraties van een groot aantal
kloostergraven, gerealiseerd met financiële ondersteuning van Provinciale Staten en de gemeente Roermond. Daartoe was
gedeputeerde Hubert Mackus naar Roermond gekomen, die zijn bewondering omtrent dit nu afgesloten project
uitsprak en de stichting feliciteerde met het bereikte resultaat. De bedrijven Jack Martina (natuursteen), Westrom
(schilderwerk), Sivero (metaal) en PMK (grafveldenafwerking) namen aan het project deel, dat begeleid werd door adviseur van de stichting Kees van de Zwaan.

----- -----

Bijeenkomst in het lijkenhuisje ter gelegenheid van-----Gedeputeerde Hubert Mackus ontvangt uit -----De inzegening van de verschillende kloostergraven
de oplevering van een groot aantal gerestaureerde
-----handen van auteur John Vaessen het----------werd verricht door deken Rob Merkx
kloostergraven.
-------------------------------------- boek ‘Dood, maar niet vergeten’---------------(Foto’s Wim Bongaerts)

 

Vervanging grafdeksels en particuliere restauratie projecten

Tussen 2016 en 2018 werden op initiatief van Kees van der Zwaan en Jean Rompelberg enkele verweerde grafdeksels vervangen
door nieuwe exemplaren, opgemeten en vervaardigd door leerlingen van ROC Gilde Opleidingen onder leiding van directeur
Tjeu van Laar. Wethouder Ferdinand Pleyte was bij de plaatsing aanwezig.

-----

Leerlingen van de Gildeopleidingen doen verslag voor de regionale TV omroep.
(Foto’s John Vaessen)

 

Op initiatief van de familie Ficq, rechthebbende op de grafkelder Mertz-Lemmens, werden in 2018 een nieuwe grafdeksel
en omringend nieuw hekwerk aangebracht op het familiegraf.

De bovengronds gerestaureerde grafkelder Mertz-Lemmens (Foto John Vaessen)

 

In 2019 werd de grafkelder Janssen-Wijdeveld geadopteerd door de familie Adams,vervolgens gerestaureerd en van een
nieuwe grafdeksel en monument voorzien. (foto volgt)

Verslag EUREGIOPROJEKT 2019 volgt na realisatie


TV opnamen op begraafplaats

In 2012, 2016 en 2017 werd de stichting Oude Kerkhof door diverse televisieomroepen benaderd om medewerking te
verlenen aan programma’s waarin de begraafplaats een rol van betekenis zou spelen. Het betrof respectievelijk de series
‘Onze Schatten’ (NTR), ‘Geloof en een Hoop Liefde’ (EO) en ‘Achter de Dijken (KRO/NCRV)’.

----
Opnamen op het Oude Kerkhof met een TV ploeg van de ----TV opnamen voor het programma ‘Achter de Dijken’ van de KRO/NCRV.
Evangelische Omroep.Tweede van rechts verslaggever
------Presentator Leo Blokhuis wil meer te weten komen over het ‘graf met de handjes’
Henk van Steeg
-(Foto Mathieu Beeren)--------------------(Foto Wim Bongaerts)

 

Promotie Maurice Heemels

In 2017 promoveerde Maurice Heemels (oud voorzitter van de stichting Oude Kerkhof) aan de universiteit te Maastricht
tot doctor in de geschiedenis met zijn proefschrift ‘Op den akker des doods, waar allen gelijk worden…’ over begraafcultuur
in Roermond in de periode 1870-1940. De begraafplaats ‘Nabij Kapel in ’t Zand’ oftewel het Oude Kerkhof, die beschouwd kan
worden als een ‘spiegel’ van de Roermondse samenleving, diende daarbij als uitgangspunt voor onderzoeken van de begraafcultuur
en het schetsen van de sociale verhoudingen in de stad.
Zijn proefschrift is eveneens verschenen in de serie Maaslandse Monografieën.

--------
Dr. Maurice Heemels (1971) (Foto Eddy Teunissen)-----------



Koninklijke onderscheidingen voor (oud) vrijwilligers Stichting Oude Kerkhof

In 2016 en 2018 werden Annie Ramakers-Dahmen, Cor Houben, Léon Gilissen en Kees van der Zwaan, onder meer voor
hun verdiensten voor de stichting, door burgemeester Rianne Donders-De Leest benoemd tot Lid in de Orde van Oranje-Nassau.

---- ----------

Annie Ramakers-Dahmen † te midden van haar familie.----Kees van der Zwaan ---------------- Léon Gilissen ----------------- Cor Houben
(foto Mathieu Beeren) ----------------------------------(Foto Rob Smits)


Traditionele activiteiten op de begraafplaats

Enkele gebeurtenissen op de begraafplaats kunnen inmiddels traditioneel genoemd worden.
In april vindt ieder jaar, in samenwerking met de ‘Bond voor Wapenbroeders’ een herdenking plaats tere ere van
oorlogsslachtoffers, verzetsstrijders en gesneuvelde militairen. Aan deze indrukwekkende gebeurtenis wordt medewerking
verleend door militairen van de Royal Air Force en de Canadian Royal Air Force, alsmede enkele hoogwaardigheidsbekleders uit binnen - en buitenland.



Herdenking op Oude Kerkhof (Foto Pim Ermers)

Elk jaar vindt in juni, in samenwerking met het Cuypershuis, het Cuypersweekend plaats, waar onder meer aandacht
besteedt wordt aan het leven en werken van de architect Pierre Cuypers. De Stichting Oude Kerkhof organiseert dan
een of meerdere themarondleidingen waarbij uiteraard zijn laatste rustplaats bezocht wordt.

Grafmonument familie Cuypers (Foto John Vaessen)

Ook de Open Monumentendagen in september zijn steevast onderdeel waaraan de stichting haar medewerking verleent.
Afhankelijk van het thema worden jaarlijks rondleidingen en presentaties verzorgd. De Koninklijke Harmonie Roermond
musiceert dan tweejaarlijks vóór de Bisschoppenkapel.



Concert door de Koninklijke Harmonie Roermond tijdens de Open Monumentendagen
(Foto John Vaessen)

 

Traditiegetrouw draagt de bisschop van Roermond ter gelegenheid van Allerzielen elk jaar op 2 november om 08.00 ’s morgens
een Heilige Mis op in de Bisschoppelijke Grafkapel die afgesloten wordt met een korte meditatie in de crypte

-----

Eucharistieviering met Allerzielen in de Bisschoppenkapel -------------Meditatie in de crypte (Foto’s John Vaessen)

 

Sinds 2010 is de ‘Allerzielenloop’ naar en over de begraafplaats jaarlijks een sfeervolle gebeurtenis. In bezit van door de
stichting uitgereikte stormlampen lopen tientallen deelnemers op of rond Allerzielen vanaf de ‘Kapel in ’t Zand ‘ over de
deels verlichte begraafplaats, muzikaal begeleidt door ieder jaar afwisselende musici.
Bij diverse graven wordt stilgestaan om de verschillende locaties nader aan de deelnemers toe te lichten.

‘Allerzielenloop’ over de begraafplaats (Foto: Jan-Paul Kuit, Fotographie Kuit)
+++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++