Berichten

Zaterdag 28 oktober 2023, aanvang 19:45 uur
Allerzielenloop start Kapel in ’t zand parkeerplaats.

Allerheiligen en Allerzielen gedurende de dag Kapel en crypte geopend.

Tweejaarlijks openluchtconcert door de Koninklijke Harmonie Roermond in het kader van het Openmonumenten weekend. Aansluitend gratis rondleiding over de historische begraafplaats.
Entree gratis. Geen aanmelding vooraf nodig

Rondleiding specifiek gericht op graven Tweede Wereldoorlog. Verzetsmensen, militaire graven en oorlogsslachtoffers.
Inleidende presentatie in Café Aad Remunj

Algemene rondleiding over de historische begraafplaats.
Start met een inleidende presentatie in Café Aad Remunj
U hoeft zich vooraf niet aan te melden

Donderdag 23 juni brachten een vijftigtal leerlingen van groep 8a en 8b met begeleiders van basisschool ‘Aan de Roer’ onder ideale weersomstandigheden een bezoek aan het Oude Kerkhof. De vijf groepen waren reeds op school door de jufs Daniëlle en Petra  ingedeeld. Na aankomst per fiets werden de groepen door Resi, Brigitte, Renée, Mart en John gedurende anderhalf uur rondgeleid over de monumentale dodenakker. Op maandag 20 juni hier aan voorafgaand waren de leerlingen middels een gastles op school reeds geïnformeerd over de ontstaansgeschiedenis van de begraafplaats, zodat ze in theorie al redelijk op de hoogte waren, van hetgeen ze tijdens de rondleiding zouden tegenkomen. Wederom bleek dat, zeker wat scholen betreft, informatie vooraf aan een rondleiding uitermate nuttig is. Kennis die opgedaan is tijdens zo’n les, komt door de leerlingen op de begraafplaats vaak spontaan ter sprake bij de uitleg door een rondleider op de diverse locaties. Voor John Vaessen was dit zijn laatste gastles op scholen. In het verleden heeft hij diverse scholen in Roermond en omgeving bezocht teneinde de aandacht op het Oude Kerkhof te vestigen. Renée Sarton zal met ingang van het nieuwe schoolseizoen zijn taak overnemen. In nauwe samenwerking met bestuurslid Maurice Heemels, een stagiaire van Fontys Lerarenopleiding Sittard en Renée Sarton zal er een op de begraafplaats afgestemd leerplan ontwikkeld worden voor het basis-en vervolgonderwijs. Meer informatie hierover volgt binnenkort.

Op het einde van de rondleidingen hadden de leerlingen voor John nog een aangename verrassing in petto. Als dank voor de gegeven les op school ontving hij een door hen gemaakte tekening, voorstellende zijn uitleg bij het ‘graf met de handjes’. Bovendien daarbij vergezeld van handgeschreven reacties van alle deelnemers, betreffende zowel de gastles alsook de rondleidingen. Een gebaar dat door John zeer op prijs gesteld werd.

Zoals vermeld zal Renée in de toekomst de relatie met de diverse scholen voortzetten. Wij wensen haar daarbij heel veel succes!

De wens om alle Stolpersteine, die in Roermond geplaatst zijn, voor 4 mei 2022 te documenteren middels een nieuwe website van het Gemeente Archief Roermond is gerealiseerd.

Een Stolperstein, letterlijk vertaald struikelsteen, is een speciale straatsteen als persoonlijke herinnering aan de Jodenvervolging door het Naziregime in de Tweede Wereldoorlog. De bovenkant van deze speciale stenen zijn afgedekt met een bronzen plaatje met de naam en levensdata van de slachtoffers. Zij worden geplaatst in de stoep voor de woning waar de personen woonden voordat zij afgevoerd werden naar diverse kampen in Europa om daar op vreselijke wijze vermoord te worden. De Stolpersteine zijn een project van de Duitse kunstenaar Gunter Demnig (1937). Vanaf 1993 zijn deze stenen in steeds meer Europese steden te vinden en zijn allemaal op dezelfde manier uitgevoerd.

Op het (nieuwe) Joodse deel van het Oude Kerkhof herinneren sommige grafstenen wel aan de namen die ook op de diverse Stolpersteine staan. Uiteraard liggen geen van deze slachtoffers hier omdat zij niet terugkeerden. Voorouders waren hier vaak al eerder begraven en uiteraard ook een enkel nageslacht. Sommige namen van de niet teruggekeerde Joodse mensen zijn nadien op de matseva’s, de Joodse aanduiding van grafsteen, geplaatst ter herinnering. Op de binnenplaats van de Joodse Synagoge zijn alle namen van de Roermondse Joodse slachtoffers op een gedenksteen te lezen.

In samenwerking met Jac Lemmens en Gerard van der Garden van het Gemeente Archief hebben Hein van der Bruggen, onlangs gepromoveerd op de geschiedenis van Joods Roermond, en John Vaessen, onderzoeker en schrijver van ons prachtige boek “Dood maar niet vergeten”, al deze namen op deze Stolpersteine voorzien van achtergrondinformatie. Het resultaat is bijeengebracht op de nieuwe website. Overzichtelijk gerubriceerd zowel op naam alsook op adres. In de toekomst zal het ook mogelijk zijn om een speciale “themarondleiding” te boeken. Hier wordt momenteel hard aan gewerkt.

Link naar de website

 

Foto’s gemeente Archief Roermond

Leo Baer, zijn vrouw Flora Salomon en hun zoon Rolf Helmut Baer woonden in de Dr. Leursstraat 8. In 1943 werd Flora Baer-Salomon voor de bevalling van haar 2e zoon Ruben Sally Hendrik opgenomen in het Laurentiusziekenhuis in Roermond. Tijdens een razia werden vader en zoon Baer gearresteerd, afgevoerd en vermoord. Ruben Baer overleed na de bevalling, slechts enkele dagen oud. Hij ligt begraven op het Joodse deel van de begraafplaats.
Met medewerking van het ziekenhuispersoneel heeft Flora vervolgens kunnen onderduiken maar werd later alsnog, na verraad, opgepakt. Ze heeft de oorlog overleefd en emigreerde naar de Verenigde Staten.

Na 2 jaar dat deze rondleiding niet door kon gaan organiseert de Stichting Oude Kerkhof op Zondag 1 mei de jaarlijkse WO II rondleiding op het Oude Kerkhof te Roermond, waarbij diverse locaties en laatste rustplaatsen van gesneuvelde geallieerden, verzetslieden en (burger)oorlogsslachtoffers bezocht zullen worden. De start is om 13.00 uur met een korte voorbeschouwing in zaal ‘Aad Remunj’, Herkenbosscherweg 10, schuin tegenover de begraafplaats.

De rondleiding, die verzorgd wordt door gidsen van de stichting, voert de bezoeker onder meer langs graven van diverse oorlogsslachtoffers uit Roermond en de laatste rustplaatsen van een aantal verzetsstrijders. Er zal ook stilgestaan worden bij het nog relatief jonge monument waar de veertien met Kerstmis 1944 gefusilleerde Roermondenaren begraven geweest zijn, evenals de slachtoffers die zijn omgekomen ten gevolge van de bombardementen in oktober en november 1944.

Aandacht zal er eveneens zijn voor de grafjes van kinderen die ten gevolge van de evacuatie, begin 1945, overleden. De plek waar 160 gesneuvelde Duitse militairen hun voorlopige rustplaats gekregen hebben (het ‘Pruusseböske’) zal eveneens bezocht worden. Bij de eregraven van Britse en Canadese vliegtuigbemanningsleden zal verteld worden over het neerstorten van hun machines.

Tenslotte is er ook aandacht voor de nieuwe joodse begraafplaats. Totaal 85 joodse inwoners van Roermond zijn ten gevolge van de Holocaust naar concentratiekampen getransporteerd. Vele namen op de grafstenen herinneren aan familieleden die na hun deportatie niet meer zijn teruggekeerd.

Deelname aan deze éénmalige jaarlijkse themarondleiding die twee uur zal duren, bedraagt vier euro per persoon. De wandeling is minder geschikt voor jonge kinderen. Vooraf aanmelden is niet nodig, tijdig aanwezig zijn is aan te bevelen.

Bezoek aan de Joodse begraafplaats door Milly Horowitz  (80) uit Israël

Woensdag 9 maart j.l. bezocht de 80-jarige Joodse Milly Horowitz-Steinberg uit Israël de Joodse begraafplaats op het Oude Kerkhof. De aanleiding tot haar bezoek was het overlijden van haar katholieke Nederlandse partner met wie zij 33 jaar lief en leed gedeeld heeft. Met hem woonde ze gedurende die tijd deels in Valkenburg, deels in de Israël.

 

De levensloop van Milly Horowitz mag opmerkelijk genoemd worden. In 1942 werd zij geboren in Den Haag. Haar biologische  vader Sulem Steinberg heeft ze nooit gekend. Hij werd kort ná haar geboorte in Auschwitz vermoord. Om haar bijna één jarig dochtertje Milly voor deportatie naar een vernietigingskamp te behoeden, heeft  moeder Liebe Steinberg-Baumfeld haar middels een vooropgezet plan in Dordrecht ‘te vondeling’ laten leggen vóór het  huis van een betrouwbaar katholiek echtpaar, dat in het complot betrokken was. Op deze manier zou haar Joodse identiteit verborgen blijven en Milly ‘Arisch’ opgroeien. Ná de oorlog eiste haar moeder echter haar dochter van de pleegouders, die Milly intussen hadden laten dopen, op. Haar moeder verbrak daarop het contact met de pleegouders en zou tot haar dood ten opzichte van Milly zwijgen over het feit dat ze haar te vondeling had laten leggen. Pas in 1995, 53 jaar ná haar geboorte zou Milly, via het Dordtse bevolkingsregister, achter de waarheid van dit lang verborgen geheim komen.

 

In 1947 hertrouwde Milly’s moeder te Roermond met de uit Warschau afkomstige Simon Juda Wollheim. Het gezin vestigde zich in een pand aan de Kruisherenstraat 30. In Roermond bezocht Milly de protestantse school gelegen naast de Nederlands Hervormde kerk aan de Minderbroederssingel en volgde op de woensdagmiddag de wekelijkse Joodse les in de synagoge.  Als enige Joodse leerlinge van haar klas bezocht ze de MULO bij de Ursulinen van de Sint Salvatorschool aan de Zwartbroekstraat. Vervolgens volgde ze lessen aan plaatselijke Rijks HBS.  Toen ze zestien was werd ze door haar ouders naar de Joodse HBS in Amsterdam gestuurd.

In 1960 vertrok ze, achttien jaar oud, naar Londen. Hier trad ze een jaar later in het huwelijk met de Brit Joseph (Joe) Horowitz. Uit dit huwelijk, dat na 26 jaar beëindigd werd , werden drie kinderen geboren. Haar stiefvader Simon Wollheim en moeder Liebe Baumfeld zijn in1964 naar Haifa geëmigreerd en daar overleden. Sinds 2005 woont Milly in Netanya (Israël) waar haar drie kinderen en inmiddels zes  kleinkinderen, die in Israël en Londen wonen, haar vaak komen bezoeken.

Op 6 september 2006 werd op initiatief van Milly Horowitz-Steinberg in de Roermondse synagoge aan de Hamstraat in haar bijzijn postuum de Yad Vashem onderscheiding uitgereikt aan haar  katholieke pleegfamilie.

Bij haar bezoek aan Roermond werd Milly in gezelschap van haar dochter, begeleid door John Vaessen, die op verzoek van  de redactie van het  jaarboek ‘Spiegel van Roermond’ een biografie over het leven van Milly Horowitz heeft geschreven. Na diverse locaties bezocht te hebben die een rol gespeeld hebben tijdens Milly’s jeugdjaren in Roermond, werd de Joodse begraafplaats bezocht. Hier  legde zij volgens Joods gebruik steentjes op diverse laatste rustplaatsen, onder meer bij de families Goudsmit, Lehmann en Cardozo die zij goed gekend heeft. Ook bezocht zij het graf van de eerste echtgenote van haar stiefvader, Amelia Weinberg die in1942 in Roermond een natuurlijke dood stierf.

Eerder die dag overhandigde John Vaessen in de synagoge namens  auteur Hein van der Bruggen, die helaas wegens Corona niet aanwezig kon zijn, aan Milly een exemplaar van zijn proefschrift ‘Aspecten van Joods leven in Roermond en Midden-Limburg 1275-2018’. Namens de Stichting Oude Kerkhof ontving Milly op de begraafplaats het boek ‘Dood, maar niet vergeten’. (Foto’s Vincent Loozen). De presentatie van de biografie van Milly Horowitz-Steinberg in de ‘Spiegel van Roermond 2023 ’ zal plaats vinden in december 2022.

Woensdag 2 november 2022. Heilige Mis in de Bisschoppenkapel op de begraafplaats. aanvang 08:00 uur

 

Kruis Kerkhof

 

De 36e editie van de VriendenLoterij Open Monumentendag vindt plaats in het weekend van 10 en 11 september 2022 met als thema duurzaamheid. Het Oude Kerkhof is op zaterdag 10 september wel voor het publiek geopend maar er zijn geen georganiseerde rondleidingen. Op zondag 11 september zijn er vanaf 13:30 uur wel gidsen aanwezig om groepen rond te leiden. Het Oude Kerkhof is onderdeel van het Kapeller Kwartier dat verder bestaat uit: De Kapel in ‘t zand, Het Kruiswegpark, Galgenberg en Kapelse Molen. In het Kruiswegpark is tijdens dit weekend het traditionele bloementapijt te bewonderen.

 

Evenementen

Algemene rondleiding over de historische begraafplaats.
Start met een inleidende presentatie in Café Aad Remunj
U hoeft zich vooraf niet aan te melden

Rondleiding specifiek gericht op graven Tweede Wereldoorlog. Verzetsmensen, militaire graven en oorlogsslachtoffers.
Inleidende presentatie in Café Aad Remunj

Tweejaarlijks openluchtconcert door de Koninklijke Harmonie Roermond in het kader van het Openmonumenten weekend. Aansluitend gratis rondleiding over de historische begraafplaats.
Entree gratis. Geen aanmelding vooraf nodig

Zaterdag 28 oktober 2023, aanvang 19:45 uur
Allerzielenloop start Kapel in ’t zand parkeerplaats.

Allerheiligen en Allerzielen gedurende de dag Kapel en crypte geopend.