Berichten

Donderdag 23 juni brachten een vijftigtal leerlingen van groep 8a en 8b met begeleiders van basisschool ‘Aan de Roer’ onder ideale weersomstandigheden een bezoek aan het Oude Kerkhof. De vijf groepen waren reeds op school door de jufs Daniëlle en Petra  ingedeeld. Na aankomst per fiets werden de groepen door Resi, Brigitte, Renée, Mart en John gedurende anderhalf uur rondgeleid over de monumentale dodenakker. Op maandag 20 juni hier aan voorafgaand waren de leerlingen middels een gastles op school reeds geïnformeerd over de ontstaansgeschiedenis van de begraafplaats, zodat ze in theorie al redelijk op de hoogte waren, van hetgeen ze tijdens de rondleiding zouden tegenkomen. Wederom bleek dat, zeker wat scholen betreft, informatie vooraf aan een rondleiding uitermate nuttig is. Kennis die opgedaan is tijdens zo’n les, komt door de leerlingen op de begraafplaats vaak spontaan ter sprake bij de uitleg door een rondleider op de diverse locaties. Voor John Vaessen was dit zijn laatste gastles op scholen. In het verleden heeft hij diverse scholen in Roermond en omgeving bezocht teneinde de aandacht op het Oude Kerkhof te vestigen. Renée Sarton zal met ingang van het nieuwe schoolseizoen zijn taak overnemen. In nauwe samenwerking met bestuurslid Maurice Heemels, een stagiaire van Fontys Lerarenopleiding Sittard en Renée Sarton zal er een op de begraafplaats afgestemd leerplan ontwikkeld worden voor het basis-en vervolgonderwijs. Meer informatie hierover volgt binnenkort.

Op het einde van de rondleidingen hadden de leerlingen voor John nog een aangename verrassing in petto. Als dank voor de gegeven les op school ontving hij een door hen gemaakte tekening, voorstellende zijn uitleg bij het ‘graf met de handjes’. Bovendien daarbij vergezeld van handgeschreven reacties van alle deelnemers, betreffende zowel de gastles alsook de rondleidingen. Een gebaar dat door John zeer op prijs gesteld werd.

Zoals vermeld zal Renée in de toekomst de relatie met de diverse scholen voortzetten. Wij wensen haar daarbij heel veel succes!

De wens om alle Stolpersteine, die in Roermond geplaatst zijn, voor 4 mei 2022 te documenteren middels een nieuwe website van het Gemeente Archief Roermond is gerealiseerd.

Een Stolperstein, letterlijk vertaald struikelsteen, is een speciale straatsteen als persoonlijke herinnering aan de Jodenvervolging door het Naziregime in de Tweede Wereldoorlog. De bovenkant van deze speciale stenen zijn afgedekt met een bronzen plaatje met de naam en levensdata van de slachtoffers. Zij worden geplaatst in de stoep voor de woning waar de personen woonden voordat zij afgevoerd werden naar diverse kampen in Europa om daar op vreselijke wijze vermoord te worden. De Stolpersteine zijn een project van de Duitse kunstenaar Gunter Demnig (1937). Vanaf 1993 zijn deze stenen in steeds meer Europese steden te vinden en zijn allemaal op dezelfde manier uitgevoerd.

Op het (nieuwe) Joodse deel van het Oude Kerkhof herinneren sommige grafstenen wel aan de namen die ook op de diverse Stolpersteine staan. Uiteraard liggen geen van deze slachtoffers hier omdat zij niet terugkeerden. Voorouders waren hier vaak al eerder begraven en uiteraard ook een enkel nageslacht. Sommige namen van de niet teruggekeerde Joodse mensen zijn nadien op de matseva’s, de Joodse aanduiding van grafsteen, geplaatst ter herinnering. Op de binnenplaats van de Joodse Synagoge zijn alle namen van de Roermondse Joodse slachtoffers op een gedenksteen te lezen.

In samenwerking met Jac Lemmens en Gerard van der Garden van het Gemeente Archief hebben Hein van der Bruggen, onlangs gepromoveerd op de geschiedenis van Joods Roermond, en John Vaessen, onderzoeker en schrijver van ons prachtige boek “Dood maar niet vergeten”, al deze namen op deze Stolpersteine voorzien van achtergrondinformatie. Het resultaat is bijeengebracht op de nieuwe website. Overzichtelijk gerubriceerd zowel op naam alsook op adres. In de toekomst zal het ook mogelijk zijn om een speciale “themarondleiding” te boeken. Hier wordt momenteel hard aan gewerkt.

Link naar de website

 

Foto’s gemeente Archief Roermond

Leo Baer, zijn vrouw Flora Salomon en hun zoon Rolf Helmut Baer woonden in de Dr. Leursstraat 8. In 1943 werd Flora Baer-Salomon voor de bevalling van haar 2e zoon Ruben Sally Hendrik opgenomen in het Laurentiusziekenhuis in Roermond. Tijdens een razia werden vader en zoon Baer gearresteerd, afgevoerd en vermoord. Ruben Baer overleed na de bevalling, slechts enkele dagen oud. Hij ligt begraven op het Joodse deel van de begraafplaats.
Met medewerking van het ziekenhuispersoneel heeft Flora vervolgens kunnen onderduiken maar werd later alsnog, na verraad, opgepakt. Ze heeft de oorlog overleefd en emigreerde naar de Verenigde Staten.

Na 2 jaar dat deze rondleiding niet door kon gaan organiseert de Stichting Oude Kerkhof op Zondag 1 mei de jaarlijkse WO II rondleiding op het Oude Kerkhof te Roermond, waarbij diverse locaties en laatste rustplaatsen van gesneuvelde geallieerden, verzetslieden en (burger)oorlogsslachtoffers bezocht zullen worden. De start is om 13.00 uur met een korte voorbeschouwing in zaal ‘Aad Remunj’, Herkenbosscherweg 10, schuin tegenover de begraafplaats.

De rondleiding, die verzorgd wordt door gidsen van de stichting, voert de bezoeker onder meer langs graven van diverse oorlogsslachtoffers uit Roermond en de laatste rustplaatsen van een aantal verzetsstrijders. Er zal ook stilgestaan worden bij het nog relatief jonge monument waar de veertien met Kerstmis 1944 gefusilleerde Roermondenaren begraven geweest zijn, evenals de slachtoffers die zijn omgekomen ten gevolge van de bombardementen in oktober en november 1944.

Aandacht zal er eveneens zijn voor de grafjes van kinderen die ten gevolge van de evacuatie, begin 1945, overleden. De plek waar 160 gesneuvelde Duitse militairen hun voorlopige rustplaats gekregen hebben (het ‘Pruusseböske’) zal eveneens bezocht worden. Bij de eregraven van Britse en Canadese vliegtuigbemanningsleden zal verteld worden over het neerstorten van hun machines.

Tenslotte is er ook aandacht voor de nieuwe joodse begraafplaats. Totaal 85 joodse inwoners van Roermond zijn ten gevolge van de Holocaust naar concentratiekampen getransporteerd. Vele namen op de grafstenen herinneren aan familieleden die na hun deportatie niet meer zijn teruggekeerd.

Deelname aan deze éénmalige jaarlijkse themarondleiding die twee uur zal duren, bedraagt vier euro per persoon. De wandeling is minder geschikt voor jonge kinderen. Vooraf aanmelden is niet nodig, tijdig aanwezig zijn is aan te bevelen.

Bezoek aan de Joodse begraafplaats door Milly Horowitz  (80) uit Israël

Woensdag 9 maart j.l. bezocht de 80-jarige Joodse Milly Horowitz-Steinberg uit Israël de Joodse begraafplaats op het Oude Kerkhof. De aanleiding tot haar bezoek was het overlijden van haar katholieke Nederlandse partner met wie zij 33 jaar lief en leed gedeeld heeft. Met hem woonde ze gedurende die tijd deels in Valkenburg, deels in de Israël.

 

De levensloop van Milly Horowitz mag opmerkelijk genoemd worden. In 1942 werd zij geboren in Den Haag. Haar biologische  vader Sulem Steinberg heeft ze nooit gekend. Hij werd kort ná haar geboorte in Auschwitz vermoord. Om haar bijna één jarig dochtertje Milly voor deportatie naar een vernietigingskamp te behoeden, heeft  moeder Liebe Steinberg-Baumfeld haar middels een vooropgezet plan in Dordrecht ‘te vondeling’ laten leggen vóór het  huis van een betrouwbaar katholiek echtpaar, dat in het complot betrokken was. Op deze manier zou haar Joodse identiteit verborgen blijven en Milly ‘Arisch’ opgroeien. Ná de oorlog eiste haar moeder echter haar dochter van de pleegouders, die Milly intussen hadden laten dopen, op. Haar moeder verbrak daarop het contact met de pleegouders en zou tot haar dood ten opzichte van Milly zwijgen over het feit dat ze haar te vondeling had laten leggen. Pas in 1995, 53 jaar ná haar geboorte zou Milly, via het Dordtse bevolkingsregister, achter de waarheid van dit lang verborgen geheim komen.

 

In 1947 hertrouwde Milly’s moeder te Roermond met de uit Warschau afkomstige Simon Juda Wollheim. Het gezin vestigde zich in een pand aan de Kruisherenstraat 30. In Roermond bezocht Milly de protestantse school gelegen naast de Nederlands Hervormde kerk aan de Minderbroederssingel en volgde op de woensdagmiddag de wekelijkse Joodse les in de synagoge.  Als enige Joodse leerlinge van haar klas bezocht ze de MULO bij de Ursulinen van de Sint Salvatorschool aan de Zwartbroekstraat. Vervolgens volgde ze lessen aan plaatselijke Rijks HBS.  Toen ze zestien was werd ze door haar ouders naar de Joodse HBS in Amsterdam gestuurd.

In 1960 vertrok ze, achttien jaar oud, naar Londen. Hier trad ze een jaar later in het huwelijk met de Brit Joseph (Joe) Horowitz. Uit dit huwelijk, dat na 26 jaar beëindigd werd , werden drie kinderen geboren. Haar stiefvader Simon Wollheim en moeder Liebe Baumfeld zijn in1964 naar Haifa geëmigreerd en daar overleden. Sinds 2005 woont Milly in Netanya (Israël) waar haar drie kinderen en inmiddels zes  kleinkinderen, die in Israël en Londen wonen, haar vaak komen bezoeken.

Op 6 september 2006 werd op initiatief van Milly Horowitz-Steinberg in de Roermondse synagoge aan de Hamstraat in haar bijzijn postuum de Yad Vashem onderscheiding uitgereikt aan haar  katholieke pleegfamilie.

Bij haar bezoek aan Roermond werd Milly in gezelschap van haar dochter, begeleid door John Vaessen, die op verzoek van  de redactie van het  jaarboek ‘Spiegel van Roermond’ een biografie over het leven van Milly Horowitz heeft geschreven. Na diverse locaties bezocht te hebben die een rol gespeeld hebben tijdens Milly’s jeugdjaren in Roermond, werd de Joodse begraafplaats bezocht. Hier  legde zij volgens Joods gebruik steentjes op diverse laatste rustplaatsen, onder meer bij de families Goudsmit, Lehmann en Cardozo die zij goed gekend heeft. Ook bezocht zij het graf van de eerste echtgenote van haar stiefvader, Amelia Weinberg die in1942 in Roermond een natuurlijke dood stierf.

Eerder die dag overhandigde John Vaessen in de synagoge namens  auteur Hein van der Bruggen, die helaas wegens Corona niet aanwezig kon zijn, aan Milly een exemplaar van zijn proefschrift ‘Aspecten van Joods leven in Roermond en Midden-Limburg 1275-2018’. Namens de Stichting Oude Kerkhof ontving Milly op de begraafplaats het boek ‘Dood, maar niet vergeten’. (Foto’s Vincent Loozen). De presentatie van de biografie van Milly Horowitz-Steinberg in de ‘Spiegel van Roermond 2023 ’ zal plaats vinden in december 2022.

de Gouden Terebinth 2022

 

Op een zonnige namiddag is zaterdag 12 februari j.l. in het prachtig gerestaureerde hoofdgebouw van de begraafplaats “Bosdrift” in Hilversum de Gouden Terebinth 2022 toegekend en uitgereikt aan de Stichting Vrienden van de begraafplaats Keern te Hoorn.

Samen met de Stichting tot Behoud van de Oude Begraafplaats van Naarden en de Stichting Oude Kerkhof Roermond waren zij uit elf inzendingen genomineerd voor de tweejaarlijkse prijs. De drie genomineerden presenteerden zich aan het, vanwege de coronarestricties, beperkte publiek van 35 personen. Aanwezig waren de genomineerden zelf met afgevaardigden, juryleden, de winnaar van 2020 Sovjet Ereveld Leusden, bestuur Terebinth en vertegenwoordigers van de Gemeenten van de genomineerden. Namens het Gemeentebestuur van Roermond was wethouder van cultuur F.Pleyte aanwezig. Alvorens de drie organisaties hun wervende presentaties mochten starten overhandigde Terebinth-voorzitter Bert Lever een oorkonde aan de drie genomineerden. Hij benadrukte dat het genomineerd zijn al een prijs op zichzelf is. Roermond was zelfs voor de tweede keer genomineerd.

De jury onder voorzitterschap van René Dessing (voorzitter van de stichting Kastelen, Historische Buitenplaatsen en Landgoederen en directeur van stichting Erfgoed Landfort), verder bestaande uit Kees Lever (voorzitter van de Nederlandse Tuinenstichting) en Anita van Loon (directeur van uitvaartstichting Hilversum) oordeelde, dat de drie genomineerden grote overeenkomsten vertonen.

Juryvoorzitter René Dessing meldde bij het presenteren van het juryrapport dat de jury het moeilijk vond om tot een keuze te komen, maar heeft dat uiteindelijk unaniem gedaan, op basis van de volgende overwegingen: de breedte van de activiteiten, de maatschappelijke verankering en het betrekken van nieuwe generaties, en de concrete resultaten in 2020-2021.

De aanwezigen van Roermond waren bij het lezen van deze tekst overtuigd dat het dubbeltje hun kant op zou rollen. Ongetwijfeld hebben de genomineerden uit Hoorn en Naarden op dat moment hetzelfde gedacht. De doorslag gaf de mogelijkheid om scholieren een maatschappelijke stage aan te bieden op de begraafplaats de Keern in Hoorn.

 

Er kan maar één de winnaar zijn en wij feliciteren Hoorn van harte met het behalen van de eerste plaats. Eerlijkheidshalve mogen wij zondermeer vaststellen dat in de korte periode van hun bestaan, drie jaar, zij al erg veel bereikt hebben. Dat wij voor de tweede keer genomineerd zijn hebben wij als een grote eer en erkenning ervaren. Wij als Stichting Oude Kerkhof gaan gewoon verder op de ingeslagen weg. Wij blijven ons met alle vrijwilligers inzetten voor het behoud van onze prachtige “Aje Kirkhoaf”

Voor een indruk van de winnaar Hoorn een video van lokaal TV-kanaal

https://www.youtube.com/watch?v=zXtivalCRoE

 

Foto’s: Clasien de Vries.

De tweede prijswinnaars gaan niet met lege handen naar huis. Zij ontvingen een cheque van 250 euro

 

Coen In het Panhuis tijdens de presentatie namens de Stichting Oude Kerkhof Roermond.

 

Voorzitter Bert Lever van de Stichting Terebinth reikt de wisseltrofee uit aan de winnaar uit Hoorn

 

De drie genomineerden met hun oorkonde: Hoorn, Naarden en Roermond. Resultaat van hard werken.

De tweede prijswinnaars gaan niet met lege handen naar huis. Zij ontvingen een cheque van 250 euro

 

De Stichting Terebinth is een onafhankelijke stichting die zich inzet voor het behoud van funerair erfgoed in Nederland. Behoud van en aandacht voor waardevolle begraafplaatsen en grafmonumenten staat daarbij voorop.

Foto Coen in Het Panhuis

De Gouden Terebinth is een tweejaarlijkse prijs die uitgereikt wordt aan organisaties die zich verdienstelijk maken op het gebied van funerair erfgoed. Voor de Gouden Terebinth 2022 waren elf kandidaten aangemeld, organisaties of personen die zich in 2020 en 2021 uitzonderlijk hebben ingezet voor het behoud van funerair erfgoed. Een speciaal ingestelde werkgroep heeft uit deze elf inzendingen een keuze gemaakt en drie kandidaten genomineerd. Samen met Stichting vrienden van de begraafplaats Keern te Hoorn en de Stichting tot behoud van de oude begraafplaats Naarden is de Stichting Oude Kerkhof Roermond ook genomineerd.

 

Tijdens een speciale bijeenkomst in Hilversum op 12 februari 2022 zullen de genomineerden zich presenteren. Daarna is het aan de jury om de drie genomineerden te beoordelen. Deze jury bestaat uit René Dessing (voorzitter van de stichting Kastelen, Historische Buitenplaatsen en Landgoederen en directeur van stichting Erfgoed Landfort), Kees Lever (voorzitter van de Nederlandse Tuinenstichting) en Anita van Loon (directeur van uitvaartstichting Hilversum).

Wij zijn als Stichting bijzonder vereerd met deze nominatie. Dankzij het nimmer aflatende enthousiasme en inzet van de grote groep vrijwilligers hebben wij ons, inmiddels 25 jaar lang, op de kaart gezet. Nomineren voor deze prestigieuze prijs is al eervol maar daadwerkelijk winnen zou een mooie bekroning zijn van ons jubileumjaar.

Evenementen

Woensdag 2 november 2022. Heilige Mis in de Bisschoppenkapel op de begraafplaats. aanvang 08:00 uur

 

Kruis Kerkhof

 

De 36e editie van de VriendenLoterij Open Monumentendag vindt plaats in het weekend van 10 en 11 september 2022 met als thema duurzaamheid. Het Oude Kerkhof is op zaterdag 10 september wel voor het publiek geopend maar er zijn geen georganiseerde rondleidingen. Op zondag 11 september zijn er vanaf 13:30 uur wel gidsen aanwezig om groepen rond te leiden. Het Oude Kerkhof is onderdeel van het Kapeller Kwartier dat verder bestaat uit: De Kapel in ‘t zand, Het Kruiswegpark, Galgenberg en Kapelse Molen. In het Kruiswegpark is tijdens dit weekend het traditionele bloementapijt te bewonderen.